Bài viết được tham vấn bởi Ông Nguyễn Thành Danh, truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông, giàu kinh nghiệm điều trị các bệnh lý xương khớp.
Bệnh khớp gối là một trong những vấn đề sức khỏe phổ biến, ảnh hưởng đến khả năng vận động hàng ngày của nhiều người. Theo thống kê từ các tổ chức y tế uy tín, hàng triệu người trên thế giới gặp phải các triệu chứng liên quan đến khớp gối, đặc biệt ở nhóm tuổi trung niên và cao tuổi. Việc hiểu rõ bản chất của bệnh không chỉ giúp nhận diện sớm mà còn hỗ trợ quá trình chăm sóc sức khỏe hiệu quả hơn. Trong bài viết này, chúng ta sẽ tập trung khám phá bệnh khớp gối là gì và các dấu hiệu nhận biết, dựa trên kiến thức chuyên môn từ y học hiện đại kết hợp góc nhìn Đông y.
Bệnh khớp gối là gì?
Bệnh khớp gối là thuật ngữ dùng để chỉ các tổn thương, viêm nhiễm, thoái hóa hoặc rối loạn chức năng xảy ra tại vùng khớp đầu gối. Về mặt sinh lý, khớp gối hoạt động như một bản lề phức tạp, được hình thành từ sự kết nối giữa xương đùi, xương chày, xương bánh chè, cùng với hệ thống sụn khớp, dây chằng, gân cơ và bao hoạt dịch. Cấu trúc này đảm nhận vai trò quan trọng trong việc chịu lực, giữ thăng bằng cơ thể và thực hiện các động tác linh hoạt như đứng, ngồi, đi lại, chạy nhảy hay leo cầu thang. Tuy nhiên, do phải nâng đỡ phần lớn trọng lượng cơ thể và thường xuyên chịu áp lực từ các hoạt động hàng ngày, khớp gối trở thành khu vực dễ bị tổn thương nhất trong hệ thống xương khớp.
Theo Ông Nguyễn Thành Danh, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông, trong y học cổ truyền, bệnh khớp gối thường được liên hệ với tình trạng “tỳ thấp” hoặc “huyết ứ”, nơi khí huyết không lưu thông tốt dẫn đến tích tụ độc tố, gây viêm và đau. Còn theo y học hiện đại, bệnh có thể phân loại thành nhiều dạng phổ biến, mỗi dạng lại có nguyên nhân cụ thể dẫn đến sự suy giảm chức năng khớp. Ví dụ, thoái hóa khớp gối xảy ra khi lớp sụn bảo vệ đầu xương bị mòn dần theo thời gian, dẫn đến ma sát trực tiếp giữa các xương. Viêm khớp gối lại thường do nhiễm khuẩn hoặc phản ứng miễn dịch, khiến khớp sưng và tích tụ dịch. Khô khớp gối là tình trạng giảm dịch nhầy bôi trơn, làm khớp cứng và phát ra âm thanh lạ khi cử động. Ngoài ra, các chấn thương như trật khớp hoặc đứt dây chằng cũng góp phần vào nhóm bệnh này.
Tại sao khớp gối lại dễ mắc bệnh? Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ lối sống và yếu tố nội tại. Tuổi tác là yếu tố hàng đầu, vì quá trình lão hóa làm giảm khả năng tái tạo sụn và dịch khớp, khiến khớp dễ bị mòn. Béo phì tăng áp lực lên khớp gối, có thể làm tăng nguy cơ thoái hóa lên đến 4-5 lần so với người bình thường. Chấn thương từ tai nạn, thể thao hoặc làm việc nặng cũng là “ngòi nổ” phổ biến, dẫn đến tổn thương dây chằng hoặc sụn chêm. Sai tư thế khi đứng, ngồi hoặc mang vác vật nặng lâu ngày gây mất cân bằng lực, thúc đẩy viêm nhiễm. Ngoài ra, các rối loạn chuyển hóa như gout (tích tụ axit uric) hoặc bệnh lý tự miễn như viêm khớp dạng thấp có thể tấn công trực tiếp vào khớp gối, gây đau và biến dạng. Di truyền cũng đóng vai trò, nếu gia đình có tiền sử bệnh khớp, nguy cơ mắc phải cao hơn. Theo quan sát từ thực tiễn tại Dược Bình Đông, nhiều trường hợp bệnh khởi phát từ sự kết hợp giữa yếu tố ngoại cảnh và nội tạng suy yếu, như gan thận không khỏe dẫn đến khí huyết kém lưu thông.
Hiểu rõ các nguyên nhân này giúp chúng ta nhận thức rằng bệnh khớp gối không chỉ là vấn đề cơ học mà còn liên quan đến sức khỏe toàn diện. Ví dụ, ở người trẻ, bệnh thường do chấn thương đột ngột, trong khi ở người lớn tuổi, thoái hóa dần dần là thủ phạm chính. Dù vậy, bệnh có thể diễn tiến âm thầm, chỉ biểu hiện rõ khi đã ở giai đoạn nặng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.
Dấu hiệu nhận biết bệnh khớp gối
Nhận biết sớm dấu hiệu bệnh khớp gối là chìa khóa để can thiệp kịp thời, tránh biến chứng như hạn chế vận động hoặc biến dạng khớp. Bệnh thường khởi phát với các triệu chứng mơ hồ, nhưng nếu chú ý, bạn có thể phát hiện qua những thay đổi hàng ngày ở vùng gối. Theo Ông Nguyễn Thành Danh, trong Đông y, các dấu hiệu ban đầu thường liên quan đến “phong hàn thấp nhiệt” xâm nhập, gây tắc nghẽn kinh lạc. Còn y học hiện đại nhấn mạnh vào việc theo dõi các biểu hiện lâm sàng để chẩn đoán chính xác.
Các dấu hiệu phổ biến bao gồm:
- Đau vùng gối khi vận động: Đây là triệu chứng đầu tiên và rõ rệt nhất, thường đau âm ỉ hoặc nhói khi đi lại, lên xuống cầu thang, đứng lâu hoặc mang vác nặng. Cơn đau có thể tăng dần theo thời gian, đặc biệt ở thoái hóa khớp gối, nơi sụn mòn khiến xương cọ xát.
- Sưng đỏ và nóng quanh khớp: Khớp gối sưng to, da vùng đó đỏ ửng và ấm khi sờ, kèm cảm giác căng tức hoặc khó chịu. Điều này thường xảy ra do viêm nhiễm hoặc tích tụ dịch khớp, như trong viêm khớp gối tràn dịch.
- Cứng khớp, đặc biệt buổi sáng: Sau khi ngủ dậy hoặc ngồi lâu, khớp gối cứng lại, khó co duỗi, thường kéo dài trên 30 phút. Đây là dấu hiệu điển hình của viêm khớp dạng thấp hoặc thoái hóa.
- Tiếng lạo xạo hoặc lục cục khi cử động: Khi co hoặc duỗi chân, bạn nghe thấy âm thanh lạ từ khớp, do bề mặt sụn gồ ghề hoặc khô dịch bôi trơn, thường gặp ở khô khớp gối.
- Hạn chế biên độ vận động: Khó co duỗi hết tầm, đi khập khiễng hoặc không thể squat xuống. Trong trường hợp nặng, khớp có thể biến dạng, lệch trục.
- Đau tăng khi hoạt động, giảm khi nghỉ ngơi: Cơn đau thường dữ dội hơn lúc vận động mạnh, nhưng ở giai đoạn muộn có thể đau liên tục, thậm chí về đêm, ảnh hưởng giấc ngủ.
- Yếu cơ hoặc mất ổn định khớp: Khớp gối yếu, dễ ngã hoặc không vững khi đứng, đặc biệt sau chấn thương dây chằng.
Trong một số trường hợp, dấu hiệu có thể kèm theo sốt, mệt mỏi toàn thân nếu do nhiễm khuẩn. Nếu tình trạng kéo dài hơn 3 tuần, kèm sưng to, đau dữ dội hoặc không thể chịu lực, bạn nên đến cơ sở y tế ngay để kiểm tra, tránh biến chứng như phá hủy khớp vĩnh viễn. Tại Dược Bình Đông, các chuyên gia như Ông Nguyễn Thành Danh thường khuyên kết hợp theo dõi dấu hiệu với lối sống lành mạnh, và có thể hỗ trợ bằng các sản phẩm thảo dược tự nhiên như Bình Đông Khớp, giúp bổ trợ khí huyết mà không gây tác dụng phụ, tăng cường sức khỏe khớp từ gốc rễ.
Tóm lại, bệnh khớp gối không chỉ ảnh hưởng đến vận động mà còn chất lượng sống. Bằng cách nắm rõ định nghĩa và dấu hiệu, bạn có thể chủ động bảo vệ sức khỏe. Hãy lắng nghe cơ thể và tham khảo ý kiến chuyên gia khi cần.
Thông tin của Lương y Nguyễn Thành Danh
Tác giả: Ông Nguyễn Thành Danh, truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông, giàu kinh nghiệm điều trị các bệnh lý xương khớp.
Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y
(*) Bản quyền bài viết thuộc về Dược Bình Đông. Khi chia sẻ, cần trích dẫn nguồn đầy đủ: “Tác giả: Lương y Nguyễn Thành Danh – Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y”. Các bài viết trích nguồn không đầy đủ, ví dụ: “Theo Dược Bình Đông” hoặc tương tự, đều không được chấp nhận và phải gỡ bỏ.
Tham khảo: Vinmec, Nhà thuốc Long Châu, Tâm Anh Hospital, Medlatec
Lương Y Nguyễn Thành Danh 